Τα οργανικά μουσικά σύνολα (Ορχήστρες), καθώς και οι Χορωδίες, είναι ιδιαίτεροι χώροι κατάλληλοι για να “πάρει” και να “δώσει” κανείς επικοινωνία. Κι αν σκεφτούμε πως η αναζήτηση της αναγνώρισης , της αποδοχής και μιας “θέσης” μέσα στην κοινότητα αποτελούν βασικούς αντικειμενικούς σκοπούς κάθε ανθρώπου, καταλαβαίνουμε πόσο σημαντική γίνεται η συμμετοχή σε μια μουσική ομάδα, η συμμετοχή γενικότερα σε μια ομάδα Τέχνης.

Σχετικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι μία από τις αιτίες άγχους, είναι ο φόβος που μπορεί να βιώσει κάποιος από το ότι “δεν ανήκει”. Οι άνθρωποι λοιπόν αισθάνονται την επιθυμία να ανήκουν σε κάποιον ή σε κάτι. Γι’ αυτό το λόγο και οι μουσικές ομάδες ,συχνά “χειραγωγούν” με τον τρόπο τους, άτομα κυρίως με χαμηλώτερη αυτοεκτίμηση ή με λανθασμένες αντιλήψεις για το τι σημαίνει πράγματι ποιοτική επικοινωνία. Η επικοινωνία αποτελεί αναμφισβήτητα “βασική ανθρώπινη ανάγκη”, βιώνεται όμως ως “ανώτερου βαθμού ικανοποίηση” όταν η επικοινωνία είναι ποιοτική.

Ένας από τους κινδύνους για τον “εαυτό”, είναι να γίνει η ομάδα, πλαίσιο “εξάρτησης” εκείνου που έχει μεγάλη ανάγκη από την αναγνώριση των άλλων.

Γενικότερα, όσο μικρότερη ανάγκη αναγνώρισης εμφανίζει ένα άτομο, τόσο πιο ώριμο πνευματικά και συναισθηματικά είναι. Όσο περισσότερη ανάγκη αναγνώρισης παρουσιάζει , τόσο κάνει “παραχωρήσεις” από τις αξίες και τις πεποιθήσεις του. Κι’ αυτό για να “αρέσει”, για να “μοιάζει”, για να “ξεχωρίζει”, για να το “θέλουν”.

Κι΄ακόμα είναι αναγκασμένο να “συμπλέει” με τις αξίες άλλων, κάνοντας συχνά “εκπτώσεις” στις δικές του αξίες. Καθένας όμως έχει – έστω και σε κάποιο διαφορετικό βαθμό- κριτική σκέψη και φυσικά την ευθύνη των συναναστροφών, των επιλογών και των πράξεων του.

Η ύπαρξη της λεγόμενης “προκατειλημμένης αντίληψης”, εκείνης της οπτικής δηλαδή σύμφωνα με την οποία αντιλαμβανόμαστε μόνο εκείνα που θέλουμε να δούμε, δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τα πράγματα.

“Βλέποντας” μέσα στις μουσικές ομάδες , μόνο εκείνα που θέλουμε να δούμε και όπως θέλουμε να τα δούμε, βάζουμε σε κίνδυνο, αφενός τη ψυχική μας ισορροπία και αφετέρου τις σχέσεις μας με τους άλλους.

Λειτουργούμε καλύτερα ως μέλη μιας μουσικής ομάδας (και γενικότερα μιας ομάδας τέχνης), όταν γνωρίζουμε πως δεν είναι τα γεγονότα που μας επηρεάζουν αλλά η προσωπική ερμηνεία που δίνουμε σ’ αυτά. Εξ’ άλλου, όπως γράφει και ο Ντράικορς, “κάθε συμπεριφορά έχει νόημα για το άτομο, ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο το άτομο βλέπει τον κόσμο”.

Όπως συμβαίνει με όλες τις ομάδες, έτσι και στις μουσικές ομάδες , κάθε άτομο που “ενσωματώνεται” σε μια ομάδα, σύμφωνα με τον Le Bon , “υφίσταται ψυχικές μεταβολές ανόλογες με εκείνες που υφίσταται ένα άτομο που βρίσκεται σε ύπνωση. Οι ομαδικές καταστάσεις είναι παρόμοιες με καταστάσεις ύπνωσης”.

Το άτομο λοιπόν που εξελίσσεται συναισθηματικά και πνευματικά (όχι απλώς Γνωστικά – Ακαδημαϊκά), ή ήδη έχει επιτύχει ένα σημαντικό βαθμό αυτής της εξέλιξης, αυτής της ωριμότητας, καθώς δεν απειλείται από “ύπνωση”, γνωρίζει ότι:

• Συμμετέχει σε μια Μουσική Ομάδα, για την “αισθητική” και την “ανθρωποκεντρική” απόλαυση που αυτή η συμμετοχή του προσφέρει. Δεν αναλαμβάνει το ρόλο του “κριτή” ή του “επικριτή” απέναντι σε οποιοδήποτε στέλεχος της ομάδας, γιατί έτσι έχει μάθει να συμπεριφέρεται γενικότερα. Επειδή φροντίδα του είναι η προσωπική του εξέλιξη, αφήνει τους άλλους να εξελίσσονται όπως το αποφασίζουν και το επιθυμούν εκείνοι. ‘Εχει όμως την ίδια απαίτηση και από τους άλλους.
• Συμμετέχει σε μια Μουσική Ομαδα , έχοντας ψυχική και πνευματική αυτοτέλεια. Έχοντας βούληση για ποιοτική επικοινωνία. Γι’ αυτό και δεν “ενσωματώνεται”, αλλά απλώς συμμετέχει τοποθετώντας στο κέντρο της επικοινωνίας, τον σεβασμό, ως “υποχρέωση” και ως “δικαίωμα”.  Γνωρίζει ότι έρχονται στιγμές που για το καλό του συνόλου, για το καλό της ομάδας, έχει την υποχρέωση να ματαιώσει ορισμένες ατομικές προσδοκίες, ή ανάγκες. Ποτέ όμως δεν ματαιώνει τον προσωπικό του “κώδικα” αξιών.
• Συμμετέχει σε μια Μουσική Ομάδα, γνωρίζοντας πως η υπερβολική συνοχή δεν είναι η καλύτερη κατάσταση- όπως υποστηρίζουν άλλοι- επειδή οδηγεί σε ομοιομορφία απόψεων και σε μείωση της πρωτοτυπίας και της καινοτομίας.
• Συμμετέχει επειδή πιστεύει ότι οι Μουσικές Ομάδες έχουν τη δυνατότητα να επιφέρουν πολιτιστικές αλλαγές και να συμβάλλουν στην αναμόρφωση της κοινωνίας, με την παραγωγή ιδεών, κανόνων και πολιτισμικών αξιών.
• Πρωτίστως όμως συμμετέχει- ας το κατανοήσουμε- επειδή η συμμετοχή αυτή στις Μουσικές Δραστηριότητες , τον κάνει πιο ευτυχισμένο, δίνοντας του συναισθηματικές και πνευματικές διεξόδους.

Ναι! όλοι μπορούμε να κάνουμε μουσική, ανεξάρτητα από την ηλικία μας, αφού έχουμε μέσα μας, σε διαφορετικό βαθμό καθένας, προδιαθέσεις μουσικότητας που περιμένουν να τους δώσουμε τις ευκαιρίες για να εκδηλωθούν.

Ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής κρίσης και κρίσης αξιών, έχουμε ανάγκη από ένα προσωπικό'”χώρο” για να “ανασάνουμε”. Χρειαζόμαστε μια ΜΟΥΣΙΚΗ ΟΜΑΔΑ για να ακουμπήσουμε πάνω της διατηρώντας συγχρόνως την ατομική μας αυτοτέλεια.

Χρειαζόμαστε τη συνεργασία , τη χαρά της επικοινωνίας, το “άγγιγμα” της καλής μουσικής. Της μουσικής που έρχεται να μας θυμίσει πως δεν έχουμε μόνο υλικές ανάγκες, αλλά και ανάγκες αισθητικές, καλλιτεχνικές. Ανάγκες της ψυχής. Η κάλυψη αυτών των τελευταίων αναγκών, συχνά, γίνεται αιτία για να ισορροπήσει, να γαληνέψει, να δημιουργήσει ο άνθρωπος. Είναι αυτές που τον ενισχύουν και τον ενθαρρύνουν ψυχολογικά. Που τον γεμίζουν με δύναμη και με αποθέματα ανθρωπιάς. Που δίνουν στην καθημερινότητα του νόημα και στη ζωή του σκοπό.

Νόημα και σκοπός ζωής είναι να περιμένεις την πρόβα της χορωδίας ή της “ορχήστρας” στην οποία έχεις αποφασίσει να συμμετέχεις. Και να συμμετέχεις χωρίς το φόβο του λάθους και το άγχος της τελειότητας. Ως πραγματικός ερασιτέχνης.

Αγαπώντας δηλαδή την τέχνη από την πλευρά του “είναι” της -της εσωτερικότητας της- και όχι από την πλευρά της επίδειξης, των βραβείων και των διακρίσεων, που εύκολα παρασύρουν και θυματοποιούν. Είναι συναρπαστικό να παίρνεις μέρος στα μουσικά και τα κοινωνικά δρώμενα που αφορούν τις μουσικές ομάδες, με σεβασμό προς τους άλλους. Κι αυτό επειδή έχεις μάθει πως βάση μιας ισορροπημένης ζωής, είναι ο σεβασμός προς τον ίδιο τον εαυτό. Επειδή γνωρίζεις πως σεβασμός σημαίνει: “έχεις αξία, έχω αξία”.

Ο Τζώρτζ Πίλκα στο βιβλίο του “Ο κόσμος της μουσικής”, γράφει: “Όλα τα ερασιτεχνικά συγκροτήματα έχουν σημαντικό κοινωνικό ρόλο. Σ’ αυτά ο καθένας μας έχει τη δυνατότητα να εξασκήσει το μουσικό ταλέντο του, να καλυτερέψει μέσα σε χαρούμενη ατμόσφαιρα την τέχνη του και να την κάνει πράξη. Τα “ανοιχτά” ερασιτεχνικά συγκροτήματα εμπλουτίζουν καλλιτεχνικά τόσο το ακροατήριο όσο και τα ίδια τα μέλη τους. Για το βάθαιμα της μουσικότητας των πλατιών στρωμάτων δεν υπάρχει καλύτερος και υγιέστερος τρόπος αγωγής απ’ αυτόν που ακριβώς δίνουν τα ερασιτεχνικά συγκροτήματα”. 

Συμετέχοντας σε μια ΜΟΥΣΙΚΗ ΟΜΑΔΑ που σέβεται τον άνθρωπο καθώς τον ενθαρρύνει και τον κρατά μακριά από την ανώφελη πίεση του ανταγωνισμού, φτάνει κανείς συχνά σε υψηλά μουσικά επίπεδα, επειδή η καθοδήγηση που δέχεται ακολουθεί μεθοδική μουσική και παιδαγωγική πορεία που διαπνέεται από τις αρχές και  τη φιλοσοφία της ανθρωπιστικής παιδείας.

Εξάλλου, ο ανταγωνισμός – στο πλαίσιο που τον εξετάζουμε- είναι η στάση που πρόερχεται συνήθως από μια κατηγορία επικεφαλείς μουσικών ομάδων και σχέτιζεται σε μεγάλο βαθμό με τη χαμηλή αυτοεκτίμηση που ψάχνει τόνωση με επώδυνο τρόπο, μέσα από εξωτερικά κίνητρα όπως: Οι διακρίσεις, τα βραβεία, οι έπαινοι, η σύγκριση με άλλες ανάλογες ομάδες.

Για να απολαύσουμε τη συμμετοχή μας σε μια μουσική ομάδα, πρέπει να απαλλαγούμε από τα ¨δεσμά” των εξωτερικών κινήτρων ή να τα χρησιμοποιούμε με πολύ καλό μέτρο. Τα εσωτερικά κίνητρα είναι αυτά που θα μας βοηθήσουν να χαρούμε τη μουσική. Τέτοια κίνητρα, είναι για παράδειγμα,  η ευτυχία που μας δίνει το μουσικό έργο που δουλεύουμε, καθώς το μοιραζόμαστε με άλλους στις πρόβες ή στη συναυλία. Είναι οι συγκινήσεις από τους ήχους της μουσικής ή ακόμα από τους στίχους των τραγουδιών, είναι η ψυχική ευδαιμονία και ισορροπία με την οποία απολαμβάνουμε τη μουσική καθώς δεν έχουμε να συγκριθούμε με κανέναν άλλο, παρά μόνο με τον εαυτό μας.

Όλοι μπορούμε λοιπόν να ομορφύνουμε τη ζωή μας, κάνοντας μουσική ΜΑΖΙ  με άλλους, συμμετέχοντας σ’ ένα Ορχηστρικό σχήμα, ή σε μια Χορωδία ή και στα δύο!